Gornji Milanovac

Gornji Milanovac je značajan privredni, administrativno-politički i kulturni centar koji je, kao predeona celina, poznat pod imenom rudničko-takovski kraj. Opština ima dva gradska naselja (jedan grad i jednu varošicu) i 61 seosko naselje. Teritorija opštine nalazi se u jugozapadnom delu Šumadije i zahvata površinu od 836 kvadratnih kilometara, a prema popisu stanovništva iz 2011. godine ima 44.438 stanovnika.

Ukazom kneza Aleksandra Karađorđevića iz 1853. godine, počinje izgradnja novog naselja Despotovica, jednog od najmlađih gradova Srbije. Knez Miloš Obrenović, po povratku na presto, 1859 godine, doneo je poseban ukaz o promeni naziva varoši Despotovica u Gornji Milanovac, u spomen na svog starijeg brata, vojvodu Milana.

Gornji Milanovac je jedan od retki gradova u Srbiji čiji su potpuni plan grada pre izgradnje projektovali bečki arhitekti.

Crkva Sv.Trojice nalazi se u centru grada i građena je uporedo sa izgradnjom grada, 1860. godine. To je poslednja zadužbina Miloša Obrenovića, a posle njegove smrti, sin Mihajlo, 1862. godine, završava gradnju crkve. U crkvi se čuvaju stari ikonostas i delovi čuvenog takovskog grma.

Zgrada okružnog načelstva je sagrađena 1854. godine za potrebe suda u Srbiji i najstarija je zgrada. U njoj je, 1914. godine, vojvoda Živojin Mišić izdao naređenje o početku Rudničke ofanzive, a bila mu je i komanda štaba u vreme Kolubarske bitke.

Kuća srpsko-norveškog prijateljstva je izgrađena 1987. godine u znak prijateljstva dva naroda začetog u Drugom svetskom ratu. U njoj se nalazi muzejska postavka sa fotografijama i eksponatima iz nacističkog logora u Norveškoj. Stilizovan pramac vikinškog broda simbolično predstavlja Norvešku, a kombinacija kuće brvnare i konaka Srbiju.

Brdo mira – spomen park se prostire na površini od 4,5 hektara, a na njemu se nalazi spomenik internircima u Norveškoj, spomenik “Sunce“, spomenik „Mathauzen“, dve spomen kosturnice i biste narodnih heroja ovog kraja. U porti crkve Sv. Nikola u Brusnici, zavičaju vladarske dinastije Obrenović, počivaju zemni ostaci Milana Obrenovića, vojvode rudničkog, polubrata Miloša Obrenovića po kome i Gornji Milanovac nosi ime.